60. Praktyki forbearance

Grupa Kapitałowa jako forbearance traktuje działania mające na celu dokonanie uzgodnionych z dłużnikiem lub emitentem zmian warunków umowy, wymuszonych jego trudną sytuacją finansową (działania restrukturyzacyjne wprowadzające udogodnienia, które w innym przypadku nie byłyby przyznane). Celem działań forbearance jest przywrócenie dłużnikowi lub emitentowi zdolności wywiązania się ze zobowiązań wobec Grupy Kapitałowej oraz maksymalizacja efektywności zarządzania wierzytelnościami trudnymi, tj. uzyskanie możliwie najwyższych odzysków, przy jednoczesnym ograniczaniu do minimum ponoszonych w związku z tym kosztów.

Działalność forbearance polega na zmianie warunków spłaty wierzytelności, które są indywidualnie ustalane wobec każdego kontraktu. Zmiany mogą dotyczyć:

  • rozłożenie zadłużenia wymagalnego na raty,
  • zmiana formuły spłaty (raty annuitetowe, raty malejące),
  • wydłużenie okresu kredytowania,
  • zmiana oprocentowania,
  • zmiana wysokości marży,
  • redukcja wierzytelności.

W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną. Elementem procesu forbearance jest ocena możliwości wywiązania się przez dłużnika z warunków umowy ugody (spłaty zadłużenia w ustalonych terminach). Umowy forbearance są na bieżąco monitorowane. Jeśli w odniesieniu do wynikających z nich ekspozycji kredytowych rozpoznaje się utratę wartości, tworzone są na nie odpisy aktualizujące – odzwierciedlające identyfikowaną stratę.

Ekspozycje ze statusem forbearance klasyfikowane, jako nieobsługiwane włącza się do portfela ekspozycji obsługiwanych, gdy spełnione są łącznie warunki:

  • wierzytelność nie spełnia przesłanki indywidualnej utraty wartości i nie rozpoznaje się w odniesieniu do niej utraty wartości,
  • upłynęło przynajmniej 12 miesięcy od zawarcia umowy restrukturyzacyjnej,
  • umową restrukturyzacyjną objęto całość zadłużenia,
  • dłużnik wykazał zdolność do wywiązania się z warunków umowy restrukturyzacyjnej.

Ekspozycje przestają spełniać kryteria ekspozycji ze statusem forbearance, gdy spełnione są łącznie warunki:

  • upłynęło przynajmniej 24 miesiące od włączenia ekspozycji forborne do portfela ekspozycji obsługiwanych (okres warunkowy),
  • na koniec okresu warunkowego, o którym mowa powyżej, klient nie posiada zadłużenia przeterminowanego wobec Grupy Kapitałowej przekraczającego 30 dni,
  • nastąpiła terminowa spłata przynajmniej 12 rat w docelowej wysokości.

Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Wartość ekspozycji podlegających forbearance w portfelu kredytowym31.12.201631.12.2015
   
Kredyty i pożyczki udzielone klientom brutto, w tym:208 609,2198 700,9
podlegające forbearance4 132,15 534,7
Odpisy z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom, w tym:(8 002,7)(8 287,2)
podlegające forbearance(987,5)(986,3)
   
Kredyty i pożyczki udzielone klientom netto, w tym: 200 606,5 190 413,7
podlegające forbearance 3 144,6 4 548,4
 

Kredyty i pożyczki udzielone klientom podlegające forbearance według typu produktu Wartość bilansowa
 31.12.201631.12.2015
   
kredyty gospodarcze2 262,22 861,1
kredyty mieszkaniowe1 562,52 143,3
kredyty konsumpcyjne307,4530,3
Odpisy z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek udzielonych klientom podlegające forbearance (987,5) (986,3)
   
Kredyty i pożyczki udzielone klientom podlegające forbearance netto 3 144,6 4 548,4

Kredyty i pożyczki udzielone klientom podlegające forbearance według regionu geograficznego (brutto)31.12.201631.12.2015
   
Polska4 062,75 423,9
mazowiecki699,71 133,1
wielkopolski381,8499,1
śląsko-opolski497,1731,6
małopolsko-świętokrzyski323,1434,4
pomorski302,9334,0
podlaski277,8426,7
łódzki314,0474,5
dolnośląski308,4380,8
kujawsko-pomorski376,7302,2
zachodnio-pomorski336,9444,2
lubelsko-podkarpacki218,8236,2
warmińsko-mazurski25,527,1
Ukraina69,4110,8
   
Razem 4 132,1 5 534,7

Kredyty i pożyczki udzielone klientom podlegające forbearance - ekspozycje Grupy Kapitałowej na ryzyko kredytoweZaangażowanie według wartości bilansowej brutto
 31.12.201631.12.2015
   
Kredyty i pożyczki z rozpoznaną utratą wartości2 250,32 418,0
Kredyty i pożyczki bez rozpoznanej utraty wartości, w tym:1 881,83 116,7
nieprzeterminowane1 520,22 477,6
przeterminowane361,6639,1
   
Razem brutto 4 132,1 5 534,7

Zmiana wartości bilansowych kredytów i pożyczek udzielonych klientom podlegających forbearance na początek i na koniec okresu

Zmiana wartości bilansowych kredytów i pożyczek udzielonych klientom podlegających forbearance na początek i na koniec okresu31.12.201631.12.2015
   
Wartość bilansowa netto na początek okresu4 548,45 488,1
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości19,4(111,8)
Wartość brutto kredytów i pożyczek które przestały spełniać kryterium forbearance w okresie(1 989,6)(2 427,2)
Wartość brutto kredytów i pożyczek nowo ujętych w okresie1 083,71 964,6
Inne zmiany/spłaty(514,5)(331,7)
Różnice kursowe(2,8)(33,6)
   
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 3 144,6 4 548,4

Kredyty i pożyczki udzielone klientom według wartości brutto podlegające forbearance według stosowanych zmian warunków spłaty Wartość bilansowa brutto
 31.12.201631.12.2015
   
Rozłożenie zadłużenia wymagalnego na raty2 744,93 861,5
Zmiana formuły spłaty (raty annuitetowe, raty malejące)1 866,62 729,9
Wydłużenie okresu kredytowania1 431,01 663,3
Zmiana oprocentowania599,7721,2
Zmiana wysokości marży535,5187,7
Redukcja wierzytelności114,1159,0
Inne warunki80,770,0
 

Dla danej ekspozycji kredytowej podlegającej forbearance może być zastosowana więcej niż jedna zmiana warunków spłaty.

Kwota ujętych przychodów z tytułu odsetek związanych z kredytami i pożyczkami udzielonymi klientom, które podlegały forbearance na dzień 31 grudnia 2016 roku wynosiła 160,9 miliona PLN (na dzień 31 grudnia 2015 roku wynosiła 414,1 miliona PLN).

Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży podlegające forbearance

Wartość ekspozycji podlegających forbearance w portfelu inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży31.12.201631.12.2015
   
Dłużne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży brutto, w tym:36 419,627 661,8
podlegające forbearance1 302,6402,7
Odpisy z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży, w tym:(277,2)(56,9)
podlegające forbearance(273,6)(53,1)
   
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży netto, w tym: 36 142,4 27 604,9
podlegające forbearance 1 029,0 349,6
 

Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży podlegające forbearance - ekspozycja Banku na ryzyko kredytoweZaangażowanie według wartości bilansowej brutto
 31.12.201631.12.2015
   
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży z rozpoznaną utratą wartości1 302,6402,7
   
Razem brutto 1 302,6 402,7
 

Zmiana wartości bilansowych inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży podlegających forbearance na początek i na koniec okresu31.12.201631.12.2015
   
Wartość bilansowa netto na początek okresu349,68,6
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości (zmiana w okresie)(220,5)(53,1)
Wartość brutto inwestycyjnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży nowo ujętych w okresie899,9394,1
   
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 029,0 349,6
     

Inwestycyjne papiery wartościowe według wartości brutto według stosowanych zmian warunków spłaty dla forbearanceWartość bilansowa brutto
 31.12.201631.12.2015
   
Rozłożenie zadłużenia wymagalnego na raty1 203,9402,7
Zmiana formuły spłaty716,4402,7
Wydłużenie okresu kredytowania716,4402,7
Zmiana oprocentowania716,4402,7
Zmiana wysokości marży716,4402,7
Redukcja wierzytelności129,4-