30. Wartości niematerialne i rzeczowe aktywa trwałe

Zasady rachunkowości

Wartości niematerialne

Oprogramowanie - Nabyte licencje na oprogramowanie komputerowe są ujmowane w wysokości poniesionych kosztów nabycia i przygotowania do użytkowania, z uwzględnieniem umorzeń i odpisów z tytułu utraty wartości. Późniejsze nakłady związane z utrzymywaniem oprogramowania komputerowego są wykazywane jako koszty w momencie ich poniesienia.

Wartość firmy - Wartość firmy została ujęta w kwocie nadwyżki przekazanej zapłaty nad wartością możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań wycenionych według wartości godziwej na dzień nabycia. Jest wykazywana według wartości początkowej, pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według wartości początkowej, pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wartość firmy na nabyciu spółek zależnych jest wykazywana w wartościach niematerialnych, a wartość firmy na nabyciu spółek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach jest wykazywana w pozycji „Inwestycje w jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia”. Test na utratę wartości przeprowadza się co najmniej na koniec każdego roku. Utrata wartości ustalana jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, którego dotyczy dana część wartości firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości.

Relacje z klientami oraz value in force - W wyniku rozliczenia transakcji zgodnie z MSSF 3, zidentyfikowane zostały dwa składniki wartości niematerialnych, które zostały ujęte odrębnie od wartości firmy, tj. relacje z klientami oraz value in force, stanowiące wartość obecną przyszłych zysków z zawartych umów ubezpieczenia. Powyższe składniki wartości niematerialnych podlegają amortyzacji metodą degresywną opartą o tempo konsumowania korzyści ekonomicznych wynikających z ich użytkowania.

Pozostałe wartości niematerialne - Pozostałe wartości niematerialne nabywane przez Grupę Kapitałową, wykazuje się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i łączną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości.

Koszty prac rozwojowych - Koszty zakończonych prac rozwojowych zalicza się do wartości niematerialnych, w związku z uzyskaniem korzyści ekonomicznych oraz spełnieniem określonych warunków, tj. jeżeli istnieje możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika, dostępne są stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac i użytkowania wytwarzanego składnika oraz istnieje możliwość wiarygodnego ustalenia wysokości nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować wytworzeniu składników wartości niematerialnych.

Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe - Wyceniane są według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, po pomniejszeniu o odpisy umorzeniowe oraz odpisy z tytułu trwałej utraty ich wartości.

Nieruchomości inwestycyjne - Wycenia się według zasad stosowanych do rzeczowych aktywów trwałych.

Nakłady - Wartość bilansową rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych powiększa się o dodatkowe nakłady poniesione w okresie ich użytkowania.

Odpisy amortyzacyjne

Amortyzacja naliczana jest od wszystkich aktywów trwałych, których wartość ulega obniżeniu na skutek używania lub upływu czasu metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego aktywa. Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania.

Rozpoczęcie amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek przyjęto do używania, a jej zakończenie nie później niż z chwilą:

1) zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową danego składnika aktywów, lub

2) przeznaczenia go do likwidacji, lub

3) sprzedaży, lub

4) stwierdzenia jego niedoboru, lub

5) ustalenia w wyniku weryfikacji, że przewidywana wartość końcowa składnika aktywa przewyższa jego wartość bilansową (netto) z uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji wartości końcowej składnika aktywów (wartości „rezydualnej”), tj. kwoty netto, którą Grupa Kapitałowa spodziewa się uzyskać na zakończenie okresu użytkowania, po odliczeniu oczekiwanych kosztów zbycia w przypadku, gdy wartość bieżąca przewidywanej przy likwidacji wartości końcowej będzie nie niższa niż 15% ceny nabycia lub kosztu wytworzenia tego składnika aktywów oraz pod warunkiem, że wartość końcowa będzie wyższa od kwoty 10 000 PLN.

Dla niefinansowych aktywów trwałych przyjmuje się, że wartość końcowa wynosi zero, chyba że istnieje zobowiązanie strony trzeciej do ich odkupienia lub, gdy istnieje i będzie istniał pod koniec używania składnika aktywny rynek i można określić jego wartość na tym rynku.

Koszty związane z nabyciem lub wytworzeniem budynków dzieli się na istotne części składowe tego budynku (komponenty) w przypadku, gdy części składowe posiadają różne okresy użytkowania lub gdy każda z nich dostarcza Grupie Kapitałowej korzyści w inny sposób. Każda część składowa tego budynku amortyzowana jest odrębnie. Nie amortyzuje się wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania, które podlegają corocznemu testowi na utratę wartości.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości niefinansowych aktywów trwałych

Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości jest ujmowany, jeżeli wartość księgowa aktywa lub jego ośrodka wypracowującego środki pieniężne przekracza wartość odzyskiwalną. Odpis aktualizacyjny z tytułu utraty wartości jest ujmowany w rachunku zysków i strat.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w przypadku ośrodków wypracowujących środki pieniężne w pierwszej kolejności redukują wartość firmy przypadającą na te ośrodki wypracowujące środki pieniężne (grupę ośrodków), a następnie redukują proporcjonalnie wartość księgową innych aktywów w ośrodku (grupie ośrodków).

Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwróceniu. W przypadku innych aktywów, odpis ten podlega odwróceniu, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może być odwrócony tylko do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywa nie przekracza wartości księgowej, która pomniejszona o kwotę amortyzacji, zostałaby wyznaczona, jeżeli nie zostałby ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości.

W przypadku, gdy istnieją przesłanki, że nastąpiła utrata wartości majątku wspólnego, czyli aktywów, które nie wypracowują wpływów pieniężnych niezależnie od innych aktywów lub zespołów aktywów oraz nie można ustalić wartości odzyskiwalnej pojedynczego składnika aktywów zaliczanego do majątku wspólnego, Grupa Kapitałowa ustala wartość odzyskiwalną na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego dany składnik należy.

Leasing operacyjny - Leasingodawca

Początkowe koszty bezpośrednie poniesione w toku negocjowania umów leasingu operacyjnego dodaje się do wartości bilansowej środka stanowiącego przedmiot leasingu i ujmuje przez okres trwania leasingu na tej samej podstawie, co przychody z tytułu wynajmu. Warunkowe opłaty leasingowe są ujmowane jako przychód w okresie, w którym stają się należne. Opłaty leasingowe należne z tytułu umów leasingu operacyjnego ujmowane są jako przychody w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania leasingu. Przeciętny okres trwania umowy wynosi z reguły do 36 miesięcy. Leasingobiorca ponosi koszty serwisu oraz ubezpieczeń.

Szacunki i oceny

Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych

Przy szacowaniu długości okresu użytkowania poszczególnych rodzajów rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych uwzględniane są następujące czynniki:

1) oczekiwane zużycie fizyczne szacowane w oparciu o dotychczasowe przeciętne okresy użytkowania, odzwierciedlające tempo zużycia fizycznego, intensywność wykorzystania, itp.,

2) utrata przydatności z przyczyn technologicznych lub rynkowych,

3) prawne i inne ograniczenia dotyczące wykorzystania składnika aktywów,

4) oczekiwane wykorzystanie składnika aktywów oceniane na podstawie oczekiwanej zdolności produkcyjnej lub wielkości produkcji,

5 )inne okoliczności mające wpływ na okres użytkowania tego rodzaju aktywów.

W przypadku, gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych, okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych. W sytuacji, gdy szacowany okres użytkowania jest krótszy niż okres wynikający z tytułów umownych, przyjmuje się szacowany okres użytkowania.

Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania środków trwałych, nieruchomości inwestycyjnych oraz wartości niematerialnych.

Okresy amortyzacyjne dla powyższych grup stosowane w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA.

Środki trwałeOkresy
  
Budynki, lokale, spółdzielcze prawa do lokalu (w tym nieruchomości inwestycyjne)od 10 do 75 lat 
Ulepszenia w obcych środkach trwałych (budynkach, lokalach)od 1 do 20 lat (lub okres najmu, jeśli jest krótszy) 
Maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i przyrządyod 2 do 15 lat 
Zespoły komputeroweod 2 do 11 lat 
Środki transportuod 3 do 8 lat 
  
Wartości niematerialneOkresy
  
Oprogramowanieod 2 do 20 lat
Pozostałe wartości niematerialneod 1 do 20 lat 

Odpisy z tytułu utraty wartości

Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Grupa Kapitałowa ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy nastąpiła utrata wartości któregoś ze składników niefinansowych aktywów trwałych (lub ośrodków wypracowujących środki pieniężne). W momencie rozpoznania takich przesłanek oraz corocznie w przypadku wartości niematerialnych niepodlegających amortyzacji i wartości firmy dokonuje się oszacowania wartości odzyskiwalnej, stanowiącej wyższą z dwóch kwot: wartość godziwą pomniejszoną o koszty sprzedaży lub wartość użytkową składnika aktywów trwałych

(lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne), a w przypadku gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Grupa Kapitałowa ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości. Oszacowanie powyższych wartości wymaga przyjęcia założeń dotyczących m.in. przyszłych prognozowanych przepływów pieniężnych, które Grupa Kapitałowa może uzyskać z tytułu dalszego użytkowania lub sprzedaży danego składnika aktywów trwałych (lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne). Przyjęcie odmiennych założeń dotyczących wyceny przyszłych przepływów pieniężnych może mieć wpływ na wartość bilansową niektórych składników aktywów trwałych.

Informacje finansowe

Wartości niematerialne

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku OprogramowanieWartość firmy Przyszłe zyski z zawartych umów ubezpieczeniowychRelacje z klientamiInne, w tymnakładyOgółem
       
Wartość bilansowa brutto na początek okresu 4 068,2 1 368,4 140,6 86,5 321,0 5 984,7
Nabycie13,9---468,9482,8
Transfery z nakładów326,6---(326,6)-
Likwidacja i sprzedaż(8,9)---(1,6)(10,5)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych59,957,4-64,0(15,5)165,8
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu 4 459,7 1 425,8 140,6 150,5 446,2 6 622,8
       
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu(2 379,8)-(41,4)(38,3)(62,9)(2 522,4)
Amortyzacja okresu(429,1)-(18,0)(13,9)(8,5)(469,5)
Likwidacja i sprzedaż0,5----0,5
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych(23,2)---9,3(13,9)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu (2 831,6) - (59,4) (52,2) (62,1) (3 005,3)
       
Odpisy aktualizujące na początek okresu (15,5) (169,7) - - (6,1) (191,3)
Utworzenie w okresie-(4,1)   (4,1)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych(0,4)---0,50,1
Odpisy aktualizujące na koniec okresu (15,9) (173,8) - - (5,6) (195,3)
       
Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 672,9 1 198,7 99,2 48,2 252,0 3 271,0
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 612,2 1 252,0 81,2 98,3 378,5 3 422,2

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku OprogramowanieWartość firmy Przyszłe zyski z zawartych umów ubezpieczeniowychRelacje z klientamiInne, w tymnakładyOgółem
       
Wartość bilansowa brutto na początek okresu 3 700,0 1 312,0 140,6 86,5 429,4 5 668,5
Nabycie28,9---351,2380,1
Transfery z nakładów354,6---(354,6)-
Likwidacja i sprzedaż----(55,2)(55,2)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych(15,3)56,4--(49,8)(8,7)
Wartość bilansowa brutto na koniec okresu 4 068,2 1 368,4 140,6 86,5 321,0 5 984,7
       
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu(1 972,7)-(18,3)(19,2)(138,9)(2 149,1)
Amortyzacja okresu(417,9)-(22,4)(19,1)(8,3)(467,7)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych10,8-(0,7)-84,394,4
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu (2 379,8)-(41,4)(38,3)(62,9)(2 522,4)
       
Odpisy aktualizujące na początek okresu (15,4) (118,2) - - (6,1) (139,7)
Utworzenie w okresie(0,2)----(0,2)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych0,1(51,5)---(51,4)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu (15,5) (169,7) - - (6,1) (191,3)
       
Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 711,9 1 193,8 122,3 67,3 284,4 3 379,7
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 672,9 1 198,7 99,2 48,2 252,0 3 271,0

Istotną wartością niematerialną z punktu widzenia Grupy Kapitałowej Banku są nakłady poniesione na Zintegrowany System Informatyczny (ZSI). Łączna wartość nakładów poniesionych na ZSI w latach 2006–2016 wyniosła 1 079 milionów PLN. Wartość bilansowa netto Zintegrowanego Systemu Informatycznego (ZSI) na dzień 31 grudnia 2016 roku wynosiła 679,1 miliona PLN (na dzień 31 grudnia 2015 roku wynosiła 717,4 miliona PLN). Przewidywany okres eksploatacji systemu został określony na 17 lat. Na dzień 31 grudnia 2016 pozostały okres użytkowania wynosi 7 lat.

Wartość firmy

Wartość firmy netto31.12.201631.12.2015
   
Spółki Nordea Polska985,2985,2
Raiffeisen Leasing Polska SA i jej spółki zależne57,4-
PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA149,6149,6
PKO BP BANKOWY PTE SA51,251,2
Qualia 2 spółka z.o.o. - Nowy Wilanów Sp.k.0,84,9
Aktywa przejęte od spółki CFP Sp. z o.o.7,87,8
   
Razem 1 252,0 1 198,7

Na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa Kapitałowa przeprowadziła obligatoryjne testy na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Nordea Bank Polska SA, zgodnie z modelem opracowanym na podstawie wytycznych zawartych w MSR 36. Test na utratę wartości przeprowadza się poprzez porównanie wartości bilansowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne („CGU”) z ich wartością odzyskiwalną. Wyróżniono dwa CGU, do którego przypisano wartość firmy powstałą z nabycia Nordea Bank Polska SA – detaliczny i korporacyjny. Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej CGU. Wartość użytkowa to bieżąca, szacunkowa wartość przyszłych przepływów pieniężnych za okres 10 lat z uwzględnieniem wartości rezydualnej CGU. Wartość rezydualna CGU została skalkulowana poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu stopy wzrostu przyjętej na poziomie 1,5%. Prognozy przepływów pieniężnych opierają się na założeniach zawartych w planie finansowym dla Grupy Kapitałowej na 2017 rok. Do dyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych zastosowano stopę dyskonta w wysokości 8,4%, uwzględniającą stopę wolną od ryzyka oraz premię za ryzyko. Test na utratę wartości przeprowadzony na dzień 31 grudnia 2016 roku wykazał nadwyżkę wartości odzyskiwalnej nad wartością bilansową poszczególnych CGU i w związku z tym nie stwierdzono utraty wartości CGU.

Pozostała wartość firmy powstała z tytułu nabycia spółek Nordea Polska dotyczy nabycia spółki „Nordea Polska Towarzystwo Ubezpieczeń” SA (obecnie PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA) oraz spółki Nordea Finance Polska SA. Wartość ta została przypisana do segmentu korporacyjnego i inwestycyjnego – ośrodkiem wypracowującym środki pieniężne są odpowiednio: cała spółka PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA oraz cała spółka PKO Leasing SA (jako jednostka bezpośrednio nadrzędna, która w ramach połączenia przejęła aktywa spółki Nordea Finance Polska SA).

Test na utratę wartości spółki PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń SA został opracowany w oparciu o wartość bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów dla PKO Banku Polskiego SA z uwzględnieniem wartości rezydualnej. Przyszłe przepływy pieniężne oszacowano na podstawie przygotowanej przez Spółkę 10-letniej prognozy finansowej.

Test na utratę wartości spółki PKO Leasing SA został przeprowadzony w oparciu o wartość bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych za 5 lat, opracowanych na podstawie projekcji finansowych Spółki.

Test na utratę wartości firmy powstałej z nabycia spółki PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA został przeprowadzony w oparciu o wartość bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów dla PKO

Banku Polskiego SA, przygotowanych przez kierownictwo Spółki na podstawie 3-letniej prognozy finansowej. Test uwzględnia 2 warianty przepływów finansowych: samą dywidendę oraz dywidendę i opłatę dystrybucyjną za sprzedaż jednostek uczestnictwa funduszy PKO Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych SA w sieci PKO Banku Polskiego SA, przy czym w obu przypadkach uwzględniona jest wartość rezydualna.

Test na utratę wartości firmy spółki PKO BP BANKOWY PTE SA został przeprowadzony z wykorzystaniem metody embedded value, według której ustalono wartość użytkową akcji Spółki. Kluczowymi parametrami determinującymi wartość firmy na dzień 31 grudnia 2016 roku były założenia związane z uchwaloną przez Sejm w dniu 16 listopada 2016 roku ustawą o zmianie ustawy o emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza obniżenie powszechnego minimalnego wieku emerytalnego, ustalając prawo do przejścia na emeryturę w wieku 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 października 2017 roku.

W wyżej opisanych testach na utratę wartości dotyczących spółek zależnych PKO Banku Polskiego SA do dyskontowania przyszłych przepływów pieniężnych zastosowano stopę dyskonta w wysokości 9,13%, uwzględniającą stopę wolną od ryzyka równą rentowności 10-letnich obligacji skarbowych z dnia na jaki wykonywana jest wycena oraz premię za ryzyko rynkowe i współczynnik ryzyka ustalone dla przedsięwzięć w PKO Banku Polskim SA.

Test na utratę wartości firmy związanej z aktywami przejętymi od spółki Centrum Finansowe Puławska Sp. z o.o. został przeprowadzony w oparciu o wycenę wartości godziwej przejętej nieruchomości jako ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego wartość firmy została przypisana.

Wyżej wymienione testy nie wykazały konieczności utworzenia odpisów.

Jednocześnie w 2016 roku, konsekwentnie jak w latach ubiegłych, rozpoznano odpis z tytułu utraty wartości firmy powstałej w wyniku nabycia udziałów spółki Qualia 2 spółką z ograniczoną odpowiedzialnością – Nowy Wilanów Sp. k. w wysokości 4,1 miliona PLN, tj. proporcjonalnie do zbytej części ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których wartość firmy została przypisana.

W 2015 roku w wyniku transakcji przejęcia SKOK „Wesoła” Grupa Kapitałowa rozpoznała wartość firmy i odpis z tytułu utraty wartości w wysokości 451 tysięcy PLN.

Rzeczowe aktywa trwałe

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 rokuGruntyi budynkiMaszyny i urządzeniaŚrodki trwałew budowieInneOgółem
      
Wartość brutto rzeczowych aktywów trwałych na początek okresu 2 712,6 1 849,8 264,7 906,4 5 733,5
Nabycie2,222,2213,796,5334,6
Transfery z nakładów122,5193,2(369,3)53,6-
Likwidacja i sprzedaż(93,8)(474,5)-(59,1)(627,4)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych208,819,8(2,7)184,1410,0
Wartość brutto rzeczowych aktywów trwałych na koniec okresu 2 952,3 1 610,5 106,4 1 181,5 5 850,7
      
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu(1 005,8)(1 419,8)-(468,7)(2 894,3)
Amortyzacja okresu(100,2)(157,6)-(73,4)(331,2)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych68,9455,4-2,5526,8
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu (1 037,1)(1 122,0)-(539,6)(2 698,7)
      
Odpisy aktualizujące na początek okresu (33,3) (2,6) (4,0) (17,1) (57,0)
Utworzenie w okresie(12,3)--(0,3)(12,6)
Rozwiązania w okresie16,02,1 4,422,5
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych(21,3)-0,21,9(19,2)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu (50,9) (0,5) (3,8) (11,1) (66,3)
      
Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 673,5 427,4 260,7 420,6 2 782,2
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 864,3 488,0 102,6 630,8 3 085,7

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 rokuGruntyi budynkiMaszyny i urządzeniaŚrodki trwałew budowieInneOgółem
      
Wartość brutto rzeczowych aktywów trwałych na początek okresu 2 574,3 2 042,4 171,0 824,9 5 612,6
Nabycie30,717,7337,3107,4493,1
Transfery z nakładów77,9116,4(246,8)52,5-
likwidacja i sprzedaż(91,6)(240,4)(0,5)(32,4)(364,9)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych121,3(86,3)3,7(46,0)(7,3)
Wartość brutto rzeczowych aktywów trwałych na koniec okresu 2 712,6 1 849,8 264,7 906,4 5 733,5
      
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na początek okresu(967,0)(1 542,5)-(439,5)(2 949,0)
Amortyzacja okresu(99,1)(175,6)-(76,2)(350,9)
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych60,3298,3-47,0405,6
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na koniec okresu (1 005,8)(1 419,8)-(468,7)(2 894,3)
      
Odpisy aktualizujące na początek okresu (4,5) (0,1) (5,5) - (10,1)
Utworzenie w okresie(46,0)(3,2)-(4,1)(53,3)
Rozwiązania w okresie34,30,8-0,335,4
Inne, w tym objęcie kontrolą jednostek zależnych(17,1)(0,1)1,5(13,3)(29,0)
Odpisy aktualizujące na koniec okresu (33,3) (2,6) (4,0) (17,1) (57,0)
      
Wartość bilansowa netto na początek okresu 1 602,8 499,8 165,5 385,4 2 653,5
Wartość bilansowa netto na koniec okresu 1 673,5 427,4 260,7 420,6 2 782,2

TAbela 7 !!1 - DODAC

Leasing Operacyjny – Leasingodawca

Łączna kwota przyszłych opłat leasingowych z tytułu nieodwołalnego leasingu operacyjnego31.12.201631.12.2015
   
Dla okresu:  
do 1 roku50,143,3
od 1 roku do 5 lat106,216,4
powyżej 5 lat9,74,9
   
Razem 166,0 64,6

Dla umów leasingu operacyjnego, gdzie Grupa Kapitałowa jest leasingodawcą, przeciętny okres trwania umowy wynosi z reguły do 36 miesięcy. Leasingobiorca ponosi koszty serwisu oraz ubezpieczeń.

Na dzień sporządzenia sprawozdania aktywa oddane w leasing na podstawie leasingu operacyjnego przedstawiają się następująco:

Za rok zakończony 31 grudnia 2016 rokuŚrodki transportu oddane w leasing operacyjnyNieruchomości oddane w leasing operacyjnyMaszyny i urządzenia oddane w leasing operacyjnyOgółem
     
Wartość brutto na początek okresu33,72,70,937,3
Objęcie kontrolą jednostek zależnych182,313,07,6202,9
Zmiany w okresie49,161,4(0,9)109,6
Wartość brutto265,177,17,6349,8
Umorzenie na początek okresu0,8(0,2)(0,4)0,2
Objęcie kontrolą jednostek zależnych(48,7)(0,9)-(49,6)
Amortyzacja za okres(10,7)(1,3)(0,3)(12,3)
Inne zmiany umorzenia, w tym różnice kursowe4,7(3,2)(0,7)0,8
Umorzenie(53,9)(5,6)(1,4)(60,9)
Odpis aktualizujący na początek okresu-(0,9)-(0,9)
Objęcie kontrolą jednostek zależnych(3,9)--(3,9)
Odpis aktualizujący ujęty w okresie-(0,4)-(0,4)
Odpis aktualizujący(3,9)(1,3)-(5,2)
     
Wartość netto 207,3 70,2 6,2 283,7

za rok zakończony 31 grudnia 2015 rokuŚrodki transportu oddane w leasing operacyjnyNieruchomości oddane w leasing operacyjnyMaszyny i urządzenia oddane w leasing operacyjnyOgółem
     
Wartość brutto na początek okresu39,15,00,945,0
Zmiany w okresie(5,4)(2,3)-(7,7)
Wartość brutto33,72,70,937,3
Umorzenie na początek okresu(6,0)(0,4)(0,2)(6,6)
Amortyzacja za okres(5,4)-(0,2)(5,6)
Inne zmiany umorzenia, w tym różnice kursowe12,20,2-12,4
Umorzenie0,8(0,2)(0,4)0,2
Odpis aktualizujący na początek okresu-(0,6)-(0,6)
Odpis aktualizujący ujęty w okresie-(0,3)-(0,3)
Odpis aktualizujący-(0,9)-(0,9)
     
Wartość netto 34,5 1,6 0,5 36,6

Kalkulacja szacunków

Wpływ zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych podlegających amortyzacji, z grupy grunty i budynki, wpływających na zmiany wyniku finansowego przedstawia poniższa tabela:

Zmiana długości okresu użytkowania dla składników majątkowych podlegających amortyzacji z grupy grunty i budynki31.12.2016 31.12.2015 
 scenariusz +10 latscenariusz -10 latscenariusz +10 latscenariusz -10 lat
Koszty amortyzacji(45)313(38)233