38. Rezerwy

Zasady rachunkowości

Rezerwa na sprawy sporne

Jest to rezerwa na sprawy sporne z pracownikami, kontrahentami, klientami oraz instytucjami zewnętrznymi (np. UOKiK), która tworzona jest po uzyskaniu informacji od właściwej osoby w Departamencie Prawnym lub innej osoby reprezentującej Grupę Kapitałową przed sądami i innymi organami orzekającymi w ramach świadczenia pomocy prawnej o dużym prawdopodobieństwie przegrania sprawy sądowej (sprawy sporne szczegółowo zostały opisane w nocie „Sprawy sporne”).

Rezerwy na sprawy sporne tworzone są w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych.

Rezerwa na świadczenia emerytalno – rentowe

Rezerwa na wynikające z Kodeksu pracy odprawy emerytalne i rentowe tworzona jest indywidualnie dla każdego pracownika na podstawie wyceny aktuarialnej. Podstawę do wyznaczania wartości rezerw na świadczenia pracownicze stanowią przepisy wewnętrzne Grupy Kapitałowej Banku, a w szczególności Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy obowiązujący w Grupie Kapitałowej.

Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze finansowym i gwarancyjnym

Rezerwę na pozabilansowe ekspozycje kredytowe tworzy się w wysokości równoważącej wynikającą z nich przewidywaną (możliwą do oszacowania) utratę korzyści ekonomicznych. Przy ustalaniu rezerwy na pozabilansowe ekspozycje kredytowe:

  • w odniesieniu do ekspozycji kredytowych indywidualnie znaczących z tytułu zobowiązań bezwarunkowych spełniających przesłanki indywidualnej utraty wartości lub dotyczących dłużników, których inne ekspozycje takie przesłanki spełniają oraz ekspozycji indywidualnie znaczących niespełniających przesłanek indywidualnej utraty wartości, w przypadku których ustalenie rezerwy z zastosowaniem parametrów portfelowych byłoby nieuzasadnione – wykorzystuje metodę zindywidualizowaną,
  • w odniesieniu do pozostałych pozabilansowych ekspozycji kredytowych – metodę portfelową (jeśli ekspozycja spełnia przesłanki indywidualnej utraty wartości) lub grupową (jeśli ekspozycja nie wykazuje przesłanek utraty wartości).

Rezerwę ustala się jako różnicę pomiędzy oczekiwaną wartością ekspozycji bilansowej, która powstanie z udzielonego zobowiązania pozabilansowego (od daty, na którą dokonywana jest ocena, do daty wystąpienia zadłużenia przeterminowanego uznawanego za przesłankę indywidualnej utraty wartości), a wartością bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uzyskanych z ekspozycji bilansowej powstałej z udzielonego zobowiązania.

Przy ustalaniu rezerwy metodą zindywidualizowaną oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne szacuje się dla każdej ekspozycji kredytowej indywidualnie.

Przy ustalaniu rezerwy metodą portfelową lub metodą grupową wykorzystuje się parametry portfelowe oszacowane z wykorzystaniem metod statystycznych, na bazie historycznych obserwacji ekspozycji o takiej samej charakterystyce.

Inne rezerwy

Inne rezerwy obejmują głównie rezerwę restrukturyzacyjną, oraz rezerwy na potencjalne roszczenia z tytułu sprzedaży wierzytelności, które opisano w nocie „Informacje o sekurytyzacji portfela leasingowego i pakietowej sprzedaży wierzytelności”.

Rezerwy na przyszłe płatności są wyceniane w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego. Wszystkie rezerwy tworzone są w ciężar rachunku zysków i strat, oprócz zysków i strat aktuarialnych odnoszonych na inne całkowite dochody.

W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed opodatkowaniem, która odzwierciedla aktualne oceny rynkowe co do wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.

Szacunki i oceny

Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Rezerwę utworzono na podstawie listy osób zawierającej wszystkie niezbędne dane o pracownikach, ze szczególnym uwzględnieniem stażu pracy, wieku oraz płci. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do końca okresu sprawozdawczego.

Informacje finansowe

Za rok zakończonydnia 31 grudnia 2016 rokuRezerwana sprawysporneRezerwana świadczeniaemerytalno -rentoweRezerwana udzielonezobowiązaniai gwarancjeInne rezerwy*Razem
      
Stan na dzień 1 stycznia 2016 roku, w tym:22,446,082,7100,9252,0
Rezerwa krótkoterminowa22,03,664,0100,9190,5
Rezerwa długoterminowa0,442,418,7-61,5
Objęcie kontrolą jednostek zależnych0,30,2--0,5
Utworzenie/aktualizacja rezerw30,93,8238,023,1295,8
Rozwiązanie rezerw(22,8)-(255,2)(13,5)(291,5)
Wykorzystanie rezerw(6,8)(1,5)-(18,6)(26,9)
Inne zmiany i reklasyfikacje-(2,4)1,1-(1,3)
      
Stan na dzień 31 grudnia 2016 roku, w tym: 24,0 46,1 66,6 91,9 228,6
Rezerwa krótkoterminowa24,07,350,4100,8182,5
Rezerwa długoterminowa-38,816,2(8,9)46,1

* Pozycja „Inne rezerwy” obejmuje m.in. rezerwę restrukturyzacyjną w kwocie 59,3 miliona PLN oraz rezerwę na potencjalne roszczenia z tytułu sprzedaży wierzytelności w kwocie 2,9 miliona PLN, rezerwy na sprawy sporne, w tym sądowe, których przedmiotem są wynagrodzenia na kwotę 0,3 miliona PLN.

Za rok zakończonydnia 31 grudnia 2015 rokuRezerwana sprawysporneRezerwana świadczeniaemerytalno -rentoweRezerwana udzielonezobowiązaniai gwarancjeInne rezerwy*Razem
      
Stan na dzień 1 stycznia 2015 roku, w tym:47,539,8103,8132,7323,8
Rezerwa krótkoterminowa47,23,173,7132,7256,7
Rezerwa długoterminowa0,336,730,1-67,1
Z tytułu połączenia jednostek2,30,1--2,4
Utworzenie/aktualizacja rezerw21,63,5286,23,4314,7
Rozwiązanie rezerw(33,5)(1,8)(304,2)(7,7)(347,2)
Wykorzystanie rezerw(29,3)--(27,5)(56,8)
Różnice kursowe--(0,1)-(0,1)
Inne zmiany i reklasyfikacje13,84,4(3,0)-15,2
      
Stan na dzień 31 grudnia 2015 roku, w tym: 22,4 46,0 82,7 100,9 252,0
Rezerwa krótkoterminowa22,03,664,0100,9190,5
Rezerwa długoterminowa0,442,418,7-61,5

* Pozycja „Inne rezerwy” obejmuje m.in. rezerwę restrukturyzacyjną w kwocie 67,4 miliona PLN oraz rezerwę na potencjalne roszczenia z tytułu sprzedaży wierzytelności w kwocie 2,1 miliona PLN, rezerwy na sprawy sporne, w tym sądowe, których przedmiotem są wynagrodzenia na kwotę 0,4 miliona PLN.

Kalkulacja szacunków

Grupa Kapitałowa dokonała aktualizacji szacunków na dzień 31 grudnia 2016 roku wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia kończącego okres sprawozdawczy. Istotnym elementem wpływającym na wysokość rezerwy jest przyjęta stopa dyskonta finansowego, która została przyjęta przez Grupę Kapitałową na poziomie 3,50%. W 2015 roku przyjęta stopa dyskonta finansowego wynosiła 2,75%.

Wpływ zwiększenia/zmniejszenia stopy dyskonta finansowego oraz podstawowych założeń aktuarialnych o 1 p.p. na zmniejszenie/zwiększenie wartości rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku przedstawiają poniższe tabele:

Szacunkowa zmiana rezerwy na dzień 31.12.2016Stopa dyskonta finansowegoPlanowane wzrosty podstaw
 scenariusz +1ppscenariusz -1ppscenariusz +1ppscenariusz -1pp
     
Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe(4)45(3)
 

Szacunkowa zmiana rezerwy na dzień 31.12.2015Stopa dyskonta finansowegoPlanowane wzrosty podstaw
 scenariusz +1ppscenariusz -1ppscenariusz +1ppscenariusz -1pp
     
Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe(5)66(5)