48. Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi

Transakcje ze Skarbem Państwa

Skarb Państwa jest jednostką sprawującą kontrolę nad jednostką dominującą Grupy Kapitałowej jako podmiot posiadający 29,43% udziału w kapitale podstawowym Banku. Szczegółowo akcjonariat Banku został opisany w nocie „Kapitały własne i akcjonariat Banku” niniejszego sprawozdania.

W sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy Kapitałowej wykazano należności i papiery wartościowe oraz zobowiązania z tytułu transakcji ze Skarbem Państwa, jednostkami budżetowymi oraz podmiotami, w których udziałowcem jest Skarb Państwa.

Na mocy ustawy z dnia 30 listopada 1995 roku o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw, PKO Bank Polski SA otrzymuje środki z budżetu państwa tytułem wykupu odsetek od kredytów mieszkaniowych.

Przychody z tytułu przejściowego wykupu przez budżet państwa
odsetek od kredytów mieszkaniowych „starego” portfela
20162015
   
Przychody memoriałowe65,385,0
Przychody otrzymane kasowo24,834,8
   
Różnica – pozycja „Kredyty i pożyczki udzielone klientom” 40,5 50,2
 

W dniu 29 listopada 2000 roku przyjęto ustawę o objęciu poręczeniami Skarbu Państwa spłaty niektórych kredytów mieszkaniowych, która weszła w życie 1 stycznia 2001 roku. W wykonaniu postanowień tej ustawy PKO Bank Polski SA zawarł w dniu 3 sierpnia 2001 roku umowę z Ministrem Finansów, działającym w imieniu Skarbu Państwa, na mocy której udzielone zostało Bankowi poręczenie spłaty zadłużenia z tytułu kredytów mieszkaniowych, tzw. „starego” portfela. W dniu 29 grudnia 2011 roku okres obowiązywania niniejszej umowy (pierwotnie do 31 grudnia 2011 roku) został przedłużony do dnia 31 grudnia 2017 roku. Objęcie poręczeniami Skarbu Państwa należności wynikających z kredytów mieszkaniowych „starego” portfela powoduje neutralizację ryzyka niespłacalności tych kredytów.

Wykonanie przez Skarb Państwa umów poręczenia następuje w przypadku niedokonania przez kredytobiorcę spłaty kredytów w terminach wynikających z umowy kredytowej. Odpowiedzialność Skarbu Państwa ma charakter posiłkowy i skutkuje wówczas, gdy egzekwowanie niespłaconej części kredytów i odsetek, które Grupa Kapitałowa ma obowiązek podjąć, zanim wystąpi z roszczeniem do Skarbu Państwa, okaże się nieskuteczne. Powyższa ustawa obejmuje poręczeniem 90% pozostałych do spłaty kwot kredytów zaciągniętych, a jeszcze niespłaconych przez spółdzielnie mieszkaniowe. W wyniku wykonania obowiązków poręczyciela Skarb Państwa, zgodnie z instytucją poręczenia, wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela (Grupa Kapitałowa Banku) i staje się tym samym wierzycielem w stosunku do kredytobiorcy.

PKO Bank Polski SA prowadzi rozliczenia związane z wykupem odsetek od kredytów mieszkaniowych przez Budżet Państwa i z tego tytułu otrzymuje prowizje – w 2016 roku 3,1 miliona PLN, a w 2015 roku 3,1 miliona PLN.
Od 1 stycznia 1996 roku Bank został generalnym dystrybutorem znaków wartościowych, z czego otrzymuje prowizje od Budżetu Państwa – w 2016 roku 12,4 miliona PLN, a w 2015 roku 12,3 miliona PLN.

Dom Maklerski PKO Banku Polskiego SA pełni funkcję agenta emisji skarbowych obligacji detalicznych na podstawie umowy zawartej 11 lutego 2003 roku z Ministrem Finansów. Dom Maklerski PKO Banku Polskiego SA na podstawie tej umowy otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji agenta emisji - w 2016 roku 37,2 miliona PLN, a w 2015 roku 23,2 miliona PLN.

Istotne transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa

Transakcje zostały zawarte na warunkach nieodbiegających od rynkowych. Poniżej zaprezentowano zaangażowanie Grupy Kapitałowej oraz wartość zobowiązań Grupy Kapitałowej w stosunku do 10 jednostek powiązanych ze Skarbem Państwa.

 

Zaangażowanie bilansowe, w tym z tytułu
kredytów i instrumentów dłużnych

Zaangażowanie pozabilansoweZobowiązania z tytułu depozytów
 31.12.201631.12.201531.12.201631.12.201531.12.201631.12.2015
kontrahent 1--2 450,02 080,0--
kontrahent 2385,6250,01 676,62 471,0270,7240,5
kontrahent 3332,4-1 205,91 549,0533,51 046,5
kontrahent 41 327,11 504,01 529,42 569,03,319,2
kontrahent 546,5250,01 521,4559,0350,40,4
kontrahent 6--1 069,31 811,01 085,3501,0
kontrahent 7261,0468,0621,5403,0394,0380,5
kontrahent 81 502,61 146,0868,6696,0126,2606,3
kontrahent 9253,4113,0451,4658,0147,8197,0
kontrahent 10215,7215,0402,5534,06,963,8
 

W 2016 roku przychody z tytułu odsetek i prowizji z tytułu transakcji z wymienionymi wyżej 10 kontrahentami wyniosły 7,3 miliona PLN (w 2015 roku 27 milionów PLN), zaś koszty z tytułu odsetek 11,5 miliona PLN (w 2015 roku 68 milionów PLN). Odpowiednio na dzień 31 grudnia 2016 roku oraz na dzień 31 grudnia 2015 roku na powyższe należności nie zostały utworzone odpisy z tytułu utraty wartości metodą zindywidualizowaną.

Dodatkowo, w dniu 7 grudnia 2016 roku Grupa Kapitałowa wydała klientowi promesę, na podstawie której Grupa Kapitałowa zobowiązała się wobec klienta do udzielenia pożyczki w wysokości nieprzekraczającej kwoty 3 200 milionów PLN przeznaczanej na sfinansowanie działalności inwestycyjnej klienta. Uzgodniona przez Grupę Kapitałową i klienta promesa stanowi, że pożyczka zostanie udzielona na podstawie umowy pożyczki, której treść zostanie ostatecznie wynegocjowana w terminie do dnia 30 kwietnia 2017 roku. Ramowe warunki umowy pożyczki zostały określone w załączniku do promesy i przewidują m.in. zabezpieczenie wierzytelności Grupy Kapitałowej w postaci zastawów finansowych i rejestrowych, a także otrzymanie przez Grupę Kapitałową od klienta oświadczenia klienta o poddaniu się egzekucji.

Zasady wydania promesy oraz warunki umowy pożyczki nie odbiegają od standardowych stosowanych w Grupie Kapitałowej ani od warunków rynkowych stosowanych w finansowaniach o porównywalnym profilu ryzyka kredytowego. Promesa jest pierwszym zaangażowaniem Grupy Kapitałowej wobec klienta i jego spółek zależnych z tytułu umów zawieranych w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Pozostałe transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa w 2016 roku i 2015 roku obejmowały udzielone kredyty i pożyczki, linie kredytowe, udzielone gwarancje oraz złożone depozyty.

Transakcje z jednostkami powiązanymi kapitałowo

Transakcje jednostki dominującej z jednostkami stowarzyszonymi i wspólnymi przedsięwzięciami wycenionymi metodą praw własności. Wszystkie opisane poniżej transakcje ze wspólnymi przedsięwzięciami i jednostkami stowarzyszonymi zostały zawarte na warunkach nieodbiegających od warunków rynkowych. Terminy spłat transakcji mieszczą się w przedziale od jednego miesiąca do piętnastu lat.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku/ PodmiotNależnościw tym kredytyZobowiązaniaUdzielone zobowiązania
pozabilansowe
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych
eService Sp. z o.o.
10,410,418,420,5
„Centrum Obsługi Biznesu" Sp z o.o.27,627,69,7-
Bank Pocztowy SA--0,81,1
„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" Sp. z o.o.--8,0-
Walcownia Blach Grubych Batory Sp. z o.o.--2,1-
Razem wspólne przedsięwzięcia i stowarzyszone 38,0 38,0 39,0 21,6

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku / PodmiotPrzychody ogółemw tym z tytułu
odsetek
i prowizji
Koszty ogółemw tym z tytułu
odseteki prowizji
Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych
eService Sp. z o.o.
40,60,30,40,1
„Centrum Obsługi Biznesu" Sp z o.o.0,80,8--
Razem wspólne przedsięwzięcia i stowarzyszone 41,4 1,1 0,4 0,1

Na dzień 31 grudnia 2015 roku / PodmiotNależności w tym kredyty ZobowiązaniaUdzielone zobowiązania
pozabilansowe

Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych
eService Sp. z o.o.

6,0-31,12,0
„Centrum Obsługi Biznesu" Sp. z o.o.27,427,48,6-
Bank Pocztowy SA14,1-0,91,1
„Poznański Fundusz Poręczeń Kredytowych" Sp. z o.o.--2,8-
Razem wspólne przedsięwzięcia i stowarzyszone 47,5 27,4 43,4 3,1

Za rok zakończony dnia 31 grudnia 2015 roku / PodmiotPrzychody ogółemw tymz tytułu
odseteki prowizji
Koszty ogółem

w tym z tytułu
odsetek
i prowizji

Centrum Elektronicznych Usług Płatniczych
eService Sp. z o.o.
189,5189,3107,6105,5
„Centrum Obsługi Biznesu" Sp. z o.o.0,80,80,10,1
Bank Pocztowy SA0,20,20,2-
Razem wspólne przedsięwzięcia i stowarzyszone 190,5 190,3 107,9 105,6
 

Transakcje z jednostkami powiązanymi osobowo

Na dzień 31 grudnia 2016 i 31 grudnia 2015 roku jednostką powiązaną z Grupą Kapitałową poprzez kluczowy personel kierowniczy PKO Banku Polskiego SA bądź bliskich członków rodziny kluczowego personelu kierowniczego pozostawał jeden podmiot. W roku 2016 i 2015 w Grupie Kapitałowej nie wystąpiły transakcje wzajemne z tym podmiotem.