50. Hierarchia wartości godziwej

Zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny

Wartość godziwa to cena, którą otrzymano by za sprzedaż składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.

W zależności od kategorii klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych do danego poziomu hierarchii, stosuje się przy tym różnorodne metody ustalania ich wartości godziwej.

Poziom 1: Ceny kwotowane na aktywnych rynkach

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest bezpośrednio w oparciu o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań. Do tej kategorii Grupa Kapitałowa klasyfikuje instrumenty finansowe i kapitałowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz dostępne do sprzedaży, dla których istnieje aktywny rynek i dla których wartość godziwa ustalana jest w oparciu o wartość rynkową, będącą ceną kupna:

  • dłużne papiery wartościowe wyceniane do fixingu z platformy Bondspot lub serwisów informacyjnych Bloomberg oraz Reuters,
  • dłużne i kapitałowe papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym, w tym w portfelu Domu Maklerskiego,
  • instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym.

Poziom 2: techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadkach których wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośrednio (bazujące na cenach). Do tej kategorii Grupa Kapitałowa klasyfikuje instrumenty finansowe dla których brak jest aktywnego rynku:

 

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwejMetoda (technika) wycenyObserwowalne dane wejściowe
Pochodne instrumenty finansowe – CIRS, IRS, FRAModel zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności.Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA, IRS, basis swap.
Pochodne instrumenty finansowe – opcje walutowe, opcje na stopę procentową, egzotyczne opcje Equity, transakcje FX forward, FX swapModel wyceny dla danego typu opcji walutowej. Model zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności dla transakcji FX forward, FX swap. Ceny egzotycznych opcji equity wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane z rynku (ceny rynkowe).Krzywe rentowności budowane w oparciu o stawki rynku pieniężnego, rynkowe stawki punktów swapowych, płaszczyzny zmienności dla określonych par walutowych, walutowe kursy fixingowe NBP. W celu wyceny egzotycznych opcji equity wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są ceny rynkowe tych opcji.
Bony pieniężne NBPMetoda krzywej rentownościKrzywe rentowności zbudowane w oparciu o dane rynku pieniężnego oraz rynku transakcji OIS.
Obligacje komunalne walutowePrzyjęty model wycenyStawki rynkowe, dane rynkowe: rynku pieniężnego, rynku transakcji IRS, rynku transakcji CDS, zmienność rynku opcji stopy procentowej.
Obligacje komunalne PLNModel krzywej rentowności oraz marży ryzykaKrzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji IRS.
Obligacje korporacyjneModel krzywej rentowności oraz marży ryzykaKrzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji IRS.
Transakcje commodity swapModel krzywej cen towarowychKrzywe cen towarowych, krzywe rentowności budowane w oparciu o stawki rynku pieniężnego, rynkowe stawki punktów swapowych
   

Poziom 3: Pozostałe techniki wyceny

Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zaobserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne).

Do tej kategorii Grupa Kapitałowa zaklasyfikowała instrumenty finansowe, które są wyceniane według wewnętrznych modeli wyceny:

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwejMetoda (technika) wycenyczynnik nieobserwowalny
Tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania - FunduszuMetoda wartości netto aktywów Funduszu (NAV - Net Asset Value) tj. wartość godziwa projektów inwestycyjnych (spółek) wchodzących w skład Funduszu, które podlegają co pół roku przeglądom lub badaniom przez biegłego rewidentaWartość aktywów netto Funduszu
Akcje Visa Inc. serii C uprzywilejowaneOszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. z uwzględnieniem dyskonta biorącego pod uwagę ograniczoną płynność akcji serii C oraz warunki zamiany akcji serii C na akcje zwykłe.Dyskonto uwzględniające ograniczoną płynność akcji serii C oraz warunki zamiany akcji serii C na akcje zwykłe.
Obligacje korporacyjneModel krzywej rentowności oraz marż ryzyka. Krzywa rentowności zbudowana jest w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego oraz rynku transakcji IRS.Spread kredytowy (marże kredytowe wyznaczane w oparciu o marże pierwotne zmodyfikowane przez kwotowania indeksów kredytowych przypisanych do emitentów na podstawie ich ratingów oraz sektorów działalności)
   

Informacje finansowe

Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości godziwej na dzień 31.12.2016NotaWartość bilansowaPoziom 1Poziom 2Poziom 3
   Ceny kwotowane na aktywnych rynkachTechniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowychPozostałe techniki wyceny
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu21326,4326,4--
Dłużne papiery wartościowe 311,6311,6--
Udziały i akcje w innych jednostkach 11,311,3--
Certyfikaty inwestycyjne, prawa do akcji oraz prawa poboru 3,53,5--
Pochodne instrumenty finansowe222 900,63,02 897,6-
Instrumenty zabezpieczające 382,1-382,1-
Instrumenty o charakterze handlowym 2 518,53,02 515,5-
Instrumenty finansowe przy początkowym ujęciu wyznaczone jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat2413 937,24 619,89 317,4-
Dłużne papiery wartościowe 12 204,12 886,79 317,4-
Jednostki uczestnictwa 1 733,11 733,1--
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży2636 675,627 345,15 921,83 408,7
Dłużne papiery wartościowe 36 142,427 236,15 921,82 984,5
Kapitałowe papiery wartościowe 217,691,1-126,5
Jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania 315,617,9-297,7
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem  53 839,8 32 294,3 18 136,8 3 408,7
Pochodne instrumenty finansowe224 197,91,04 196,9-
Instrumenty zabezpieczające 1 135,2-1 135,2-
Instrumenty o charakterze handlowym 3 062,71,03 061,7-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem   4 197,9 1,0 4 196,9 -

Instrumenty finansowe przy początkowym ujęciu wyznaczone jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat na dzień 31.12.2016Wartość bilansowaPoziom 1Poziom 2Poziom 3
Dłużne papiery wartościowe12 204,12 886,79 317,4-
bony pieniężne NBP9 078,8-9 078,8-
obligacje skarbowe PLN1 811,91 811,9--
obligacje skarbowe walutowe1 074,81 074,8--
obligacje komunalne PLN110,9-110,9-
obligacje komunalne walutowe127,7-127,7-
Jednostki uczestnictwa w UFK (ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe) związane z produktami ubezpieczeniowymi należącymi do grupy produktów inwestycyjnych gdzie ryzyko ponosi ubezpieczający1 733,11 733,1--
RAZEM 13 937,2 4 619,8 9 317,4 -
 

Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży na dzień 31.12.2016 Wartość bilansowaPoziom 1Poziom 2Poziom 3
Dłużne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży36 142,427 236,15 921,82 984,5
obligacje skarbowe PLN25 743,925 743,9--
obligacje skarbowe walutowe678,5457,1221,4-
obligacje komunalne PLN4 551,8-4 551,8-
obligacje korporacyjne PLN4 590,6692,51 148,62 749,5
obligacje korporacyjne walutowe577,6342,6-235,0
Kapitałowe papiery wartościowe217,691,1-126,5
Jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania315,617,9-297,7
RAZEM 36 675,6 27 345,1 5 921,8 3 408,7
 

Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości godziwej na dzień 31.12.2015NotaWartość bilansowaPoziom 1Poziom 2Poziom 3
   Ceny kwotowane na aktywnych rynkachTechniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowychPozostałe techniki wyceny
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu21783,2783,2--
Dłużne papiery wartościowe 766,7766,7--
Udziały i akcje w innych jednostkach 9,99,9--
Certyfikaty inwestycyjne 6,66,6--
Pochodne instrumenty finansowe224 347,32,24 345,1-
Instrumenty zabezpieczające 508,7-508,7-
Instrumenty o charakterze handlowym 3 838,62,23 836,4-
Instrumenty finansowe przy początkowym ujęciu wyznaczone jako wyceniane
do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
2415 154,14 837,410 316,7-
Dłużne papiery wartościowe 13 337,43 020,710 316,7-
Jednostki uczestnictwa 1 816,71 816,7--
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży2628 291,319 255,45 401,33 634,6
Dłużne papiery wartościowe 27 604,919 093,25 401,33 110,4
Kapitałowe papiery wartościowe 473,6146,0-327,6
Jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania 212,816,2-196,6
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej razem  48 575,9 24 878,2 20 063,1 3 634,6
Pochodne instrumenty finansowe224 624,81,54 623,3-
Instrumenty zabezpieczające 998,5-998,5-
Instrumenty o charakterze handlowym 3 626,31,53 624,8-
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych3571,7-71,7-
Instrumenty finansowe desygnowane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat 71,7-71,7-
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej razem   4 696,5 1,5 4 695,0 -

Instrumenty finansowe przy początkowym ujęciu wyznaczone jako wyceniane
do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat na dzień 31.12.2015
Wartość
bilansowa
Poziom 1Poziom
2
Poziom 3
Dłużne papiery wartościowe13 337,43 020,710 316,7-
bony pieniężne NBP10 036,9-10 036,9-
obligacje skarbowe PLN1 934,81 934,8--
obligacje skarbowe walutowe1 118,01 085,432,6-
obligacje komunalne PLN115,9-115,9-
obligacje komunalne walutowe131,3-131,3-
obligacje korporacyjne PLN0,50,5--
Jednostki uczestnictwa w UFK (ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe) związane z produktami ubezpieczeniowymi należącymi do grupy produktów inwestycyjnych gdzie ryzyko ponosi ubezpieczający1 816,71 816,7--
RAZEM 15 154,1 4 837,410 316,7 -

Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży na dzień 31.12.2015Wartość bilansowaPoziom
1
Poziom 2Poziom 3
Dłużne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży27 604,919 093,25 401,33 110,4
obligacje skarbowe PLN17 920,017 920,0--
obligacje skarbowe walutowe437,9310,6127,3-
obligacje komunalne PLN4 613,7-4 613,7-
obligacje korporacyjne PLN4 074,5541,8660,32 872,4
obligacje korporacyjne walutowe558,8320,8-238,0
Kapitałowe papiery wartościowe473,6146,0-327,6
Jednostki uczestnictwa w fundusze inwestycyjne oraz tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania212,816,2-196,6
RAZEM 28 291,3 19 255,4 5 401,3 3 634,6

Wpływ parametrów estymowanych na wycenę do wartości godziwej instrumentów finansowych na Poziomie 331.12.201631.12.2015
 Wartość godziwa wedługWartość godziwa według
 scenariusza pozytywnegoscenariusza negatywnegoscenariusza pozytywnegoscenariusza negatywnego
Inwestycyjne papiery wartościowe dostępne do sprzedaży    
Tytuły uczestnictwa w instytucji wspólnego inwestowania1312,7282,9206,5186,8
Akcje Visa Europe Limited299,770,4378,7282,0
Obligacje korporacyjne32 991,92 977,03 122,23 098,7

1 Scenariusz zakładający odpowiednio wzrost/spadek wartości aktywów netto Funduszu o +/- 5%.
2 Scenariusz zakładający współczynnik z tytułu dyskonta na poziomie odpowiednio 0%/100%.
3 Scenariusz zakłada zmianę spreadu kredytowego o +/-10%.

 

Uzgodnienie zmian w trakcie okresów wartości godziwej na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej31.12.201631.12.2015
Bilans otwarcia na początek okresu3 634,6203,3
Suma zysków lub strat 146,6 334,4
w wyniku finansowym101,9(3,6)
w innych dochodach całkowitych44,7338,0
Rożnice kursowe podmiotów walutowych-(1,0)
Rozliczenie transakcji sprzedaży akcji Visa Europe Limited(337,0)-
Objęcie akcji Visa Inc.81,0-
Objęcie nowej emisji udziałów w Funduszu67,6-
Sprzedaż akcji spółki notowanej na giełdzie-(12,0)
Rozliczenia(183,9)(0,5)
Przeniesienie z poziomu 2 do poziomu 3-3 110,4
Stan na koniec okresu 3 408,9 3 634,6
 

W 2016 roku Grupa Kapitałowa nie dokonywała reklasyfikacji instrumentów finansowych do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej. W 2015 roku Grupa Kapitałowa dokonała częściowego przeniesienia obligacji korporacyjnych ujętych w inwestycyjnych papierach wartościowych dostępnych do sprzedaży z poziomu 2 do poziomu 1 i 3 hierarchii wartości godziwej.