Otoczenie regulacyjne

Na sytuację finansową i organizacyjną Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA w 2016 roku miały wpływ m.in.:

Podatek od niektórych instytucji finansowych (podatek bankowy)
Ustawa z 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych (Dz.U. 2016, poz.68 z późn. zm.) zobowiązująca banki, zakłady ubezpieczeń i inne podmioty rynku finansowego do uiszczania od 1 lutego 2016 roku podatku od skorygowanych aktywów.Wpływ na wyniki finansowe, rentowność banków komercyjnych, banków hipotecznych i zakładów ubezpieczeń
Obciążenia na rzecz systemu gwarantowania depozytów
- Uchwały nr 25 i 26 Rady Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) z 25 listopada 2015 roku określające na 2016 rok obciążenia banków na rzecz systemu gwarantowania depozytów: obniżenie wskaźnika do obliczania opłaty rocznej (z 0,189% do 0,167%) oraz podwyższenie wskaźnik do obliczania opłaty ostrożnościowej (z 0,050% do 0,079%), - Nowelizacja ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym oraz ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz.U. 2016, poz. 381) zmieniająca częstotliwość określania wysokości stawek dla opłaty obowiązkowej i ostrożnościowej z rocznej (w oparciu o łączną kwotę ekspozycji na ryzyko wg stanu na 31 grudnia poprzedniego roku) na kwartalną (w oparciu o dane na koniec poprzedniego kwartału), - Uchwały nr 15, 16, 18, 19 oraz 36, 37, 48 i 49 z 2016 roku Rady BFG ustalające zasady obciążeń banków na rzecz systemu gwarantowania depozytów w poszczególnych kwartałach 2016 roku (wskaźnik opłaty kwartalnej  0,04175%, wskaźnik  opłaty ostrożnościowej 0,01975 łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko), - uchwała nr 308/DGD/2016 Zarządu BFG z dnia 28 października 2016 roku określająca wysokość  wpłat przez banki w związku z upadłością Banku Spółdzielczego w Nadarzynie.Wpływ na koszty działania banków oraz obciążenie podatkowe
Wymogi ostrożnościowe
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 oraz zalecenia Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), m.in. podwyższające wskaźnik płynności krótkoterminowej LCR do 70%.Wpływ na bazę kapitałową banków, nadzorcze normy ostrożnościowe, działalność biznesową banków, koszty wdrożenia
Bufory kapitałowe – dodatkowe wymogi KNF
- Ustawa o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. 2015, poz. 1513 z poźn. zm.) w szczególności wprowadzająca od 1 stycznia 2016 roku do 31 grudnia 2017 roku bufor zabezpieczający w wysokości 1,25% %, a od 10 października 2016 roku bufor innej instytucji o znaczeniu systemowym w wysokości 0,75% łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko obliczonej zgodnie z art. 92 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012. - Indywidualne dla poszczególnych banków zalecenia KNF dotyczące dodatkowych wymogów w zakresie funduszy własnych w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych.Wpływ na wymogi kapitałowe banków na poziomie jednostkowym i skonsolidowanym
Zaostrzenie wymogów udzielania kredytów mieszkaniowych
Rekomendacja S KNF dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie (Dz.Urz. KNF 2013, poz. 23) zwiększająca od 1 stycznia 2016 roku wymóg dotyczący wkładu własnego z 10% do 15%.Wpływ na poziom akcji kredytowej, dochody odsetkowe oraz przychody z tytułu prowizji i opłat banków
Zarządzanie ryzykiem płynności
Rekomendacja P dotycząca zarządzania ryzykiem płynności finansowej banków (Dz.Urz. KNF 2015, poz.14), rozszerzająca wymogi nadzorcze w zakresie zarządzania ryzykiem płynności od 1 stycznia 2016 roku.Wpływ na pomiar i zarządzanie ryzykiem płynności w bankach
Zarządzanie ryzykiem modeli
Rekomendacja W KNF dotycząca zarządzania ryzykiem modeli (Dz.Urz. KNF 2015, poz. 49), z terminem wdrożenia przez banki do 30 czerwca 2016 roku.Wpływ na proces zarządzania ryzykiem modeli banków: budowa modeli i ocena jakości ich działania
Maksymalne opłaty pozaodsetkowe
Nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2015 poz. 1357 z późn. zm.) określająca maksymalny poziom kosztów pozaodsetkowych od 11 marca 2016 roku.Wpływ na poziom przychodów pozaodsetkowych banków
Program „Rodzina 500+”
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2016, poz. 195 z późn. zm.) wprowadzająca od 1 kwietnia 2016 roku świadczenie wychowawcze w wysokości 500 PLN miesięcznie na drugie i kolejne dziecko.Wpływ na poziom depozytów osób prywatnych, zdolność kredytową (kredyty konsumpcyjne), napływ środków na rynek funduszy inwestycyjnych osób fizycznych
Zmiana zasad obrotu nieruchomościami rolnymi
Ustawa o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych Ustaw (w tym ustawy o księgach wieczystych i hipotece) obowiązująca od 30 kwietnia 2016 roku (Dz.U. 2016, poz. 585) oraz nowelizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2016, poz. 1159) obowiązująca od 16 sierpnia 2016 roku.Wpływ na politykę kredytową banków, poziom akcji kredytowej
Ułatwienie warunków emisji listów zastawnych
Nowelizacja ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz.U. 2015, poz. 1259) zmieniająca od 1 stycznia 2016 roku zasady emisji listów zastawnych ( m.in. wyższe limity na emisje listów zastawnych, możliwość zwolnienia listów zastawnych z  „podatku u źródła”)Szersze możliwości refinansowania działalności kredytowej banków
Bankowy tytuł egzekucyjny
Nowelizacja ustawy Prawo bankowe (Dz.U 2015, poz.1854) znosząca bankowy tytuł egzekucyjny z dniem 27 listopada 2015 roku.Wpływ na zarządzanie ryzykiem przez banki, wzrost kosztu ryzyka, wzrost kosztów operacyjnych
Rachunki uśpione
Nowelizacja ustawy Prawo bankowe (Dz.U. 2015, poz. 1864) określająca sposób postępowania przez banki od 1 lipca 2016 roku z nieaktywnymi rachunkami bankowymi, w tym rachunkami osób zmarłych.Wpływ na poziom kosztów i nakładów banków
Koszty nadzoru bankowego
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów (Dz.U. 2016, poz.1371) zmieniające zasady obliczania i uiszczania wpłat na pokrycie kosztów nadzoru bankowego.  Wpływ na poziom kosztów banków
Koszt nadzoru nad rynkiem kapitałowym
Nowelizacja ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz.U. 2015, poz.1260) zobowiązująca m.in. spółki ubezpieczeniowe i towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI) do partycypacji w kosztach nadzoru nad rynkiem kapitałowym; obowiązuje od 1 stycznia 2016 roku.Wpływ na poziom kosztów i wynik finansowy m.in. spółek ubezpieczeniowych, TFI
Zasady zarządzania działalnością funduszy inwestycyjnych
Nowelizacja ustawy o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2016 roku, poz. 615) przewidująca m.in. dokonanie zmian do końca 2016 roku polityki informacyjnej i polityki wynagrodzeń towarzystw funduszy inwestycyjnych.Wpływ na poziom kosztów towarzystw funduszy inwestycyjnych
Opodatkowanie funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ)
Nowelizacja z dnia 29 listopada 2016 roku ustawy o podatku dochodowym (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1926) wprowadzająca zmiany skutkujące objęciem od 1 stycznia 2017 roku podatkiem CIT części podmiotów rynku funduszy inwestycyjnych zamkniętych.  W IV kwartale 2016 roku odpływ środków z niektórych FIZ, co skutkowało spadkiem aktywów w zarządzaniu towarzystw funduszy inwestycyjnych
Ograniczenia działalności otwartych funduszy emerytalnych (OFE)
Nowelizacja ustaw (Dz.U. z 2013 roku, poz. 1717) zmieniających zasady wypłaty emerytur ze środków OFE; umożliwiła od 1 stycznia 2016 roku wzrost zaangażowania OFE w akcje spółek notowanych za granicą (powyżej 20%) i ograniczająca zaangażowanie OFE w akcje spółek krajowych (do 35%).Wpływ na poziom aktywów OFE, wyniki finansowe PTE
Zmiany zasad prowadzenia działalności ubezpieczeniowej
Nowelizacja ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2015, poz. 1844) obowiązująca od 2016 roku.Zmiany w zakresie norm kapitałowych i wymogów ostrożnościowych
Rekomendacje KNF dla zakładów ubezpieczeń
Rekomendacje KNF z 22 marca 2016 roku dotyczące badania adekwatności produktu ubezpieczeniowego do potrzeb i możliwości klienta oraz dotyczące systemu zarządzania produktem; ich wdrożenie przez zakłady ubezpieczeń powinno nastąpić do 1 lipca 2016 roku.Wpływ na koszty zakładów ubezpieczeń

Na działalność Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA oddziaływały nowe rozwiązania prawne wprowadzone na Ukrainie (gdzie funkcjonuje m.in. spółka zależna KREDOBANK SA), w tym:

  • uchwały Zarządu Narodowego Banku Ukrainy (NBU) obniżające stopę dyskontową NBU uchwała nr 278 z 2016 roku od 22 kwietnia 2016 roku obniżyła stopę dyskontową z 22% do 19%, uchwała nr 88 od 24 czerwca 2016 roku obniżyła stopę dyskontową z 19% do 16,5%, uchwała nr 172 od 29 lipca 2016 roku obniżyła stopę dyskontową NBU z 16,5% do 15,5%, uchwała nr 277 od 16 września 2016 roku obniżyła stopę dyskontową z 15,5% do 15%; uchwała nr 372 z 2016 roku obniżyła od 28 października 2016 roku stopę dyskontową z 15% do 14%;
  • postanowienia: nr 140, 192, 341, 386, 402 i 410 z 2016 roku Zarządu NBU wprowadzające zmiany w zakresie realizacji transakcji na rynku pieniężno-kredytowym i walutowym, w tym przekazywanie dywidend inwestorom zagranicznym;
  • postanowienie nr 338 NBU z 2016 roku umożliwiająca włączanie do kapitału podstawowego banku pomocy finansowej akcjonariuszy( po otrzymaniu zezwolenia NBU);
  • postanowienie nr 341 NBU zmieniające od 15 czerwca 2016 roku zasady polityki ustalania kursów walutowych przez banki;
  • uchwała Rady Ministrów nr 662 z 2016 roku uniemożliwiająca wypłatę emerytur, zasiłków i wynagrodzeń pracowników instytucji budżetowych przez banki, których udział w rynku aktywów sektora bankowego jest niższy niż 1%.

Rozwiązania regulacyjne, które będą miały wpływ na sytuację finansową banków i ich grup kapitałowych w Polsce w perspektywie kolejnych kwartałów

W perspektywie najbliższych kwartałów na wyniki finansowe sektora mogą mieć wpływ następujące nowe rozwiązania regulacyjne:

  • podniesienie od 1 stycznia 2017 roku wymogu wkładu własnego z 15% do 20%, co wynika z rekomendacji S KNF dotyczącej ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie (Dz.Urz. KNF 2013, poz. 23) (wpływ na popyt na kredyty mieszkaniowe),
  • przygotowywana nowelizacja rekomendacji S podwyższająca wagę ryzyka dla kredytów walutowych (wpływ na współczynnik adekwatności),
  • przedłużenie Programu de minimis na 2017 rok (nowelizacja rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego udzielania przez Bank Gospodarstwa Krajowego pomocy de minimis w formie gwarancji spłaty kredytów, Dz.U. 2016, poz. 1471),
  • podwyższenie od 1 stycznia 2017 roku wskaźnika płynności krótkoterminowej do 80% (z 70% w 2016 roku) zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 575/2013 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zaleceniami KNF,
  • obniżenie od 1 stycznia 2017 roku limitu wartości transakcji między przedsiębiorcami, które muszą być dokonywane za pośrednictwem rachunku płatniczego z 15 tys. EUR do 15 tys. PLN (zgodnie z ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Dz.U. z 2015 poz. 584 z późn.zm.), co powinno mieć wpływ na poziom środków na rachunkach bankowych,
  • uwzględnienie w ofercie banków bezpłatnego podstawowego rachunku płatniczego od 8 lutego 2017 roku,
  • zmienione od 1 stycznia 2017 roku zasady zarządzania ryzykiem koncentracji kredytów w bankach uniwersalnych i hipotecznych, wynikające z rekomendacji C KNF (Dz.Urz. KNF 2016, poz. 15),
  • wdrożenie ustawy o kredycie hipotecznym, której celem jest zwiększenie ochrony kredytobiorców i wyrównywanie asymetrii informacyjnej między klientem a bankiem (aktualnie w fazie projektu),
  • zmienione zasady wsparcia dla wytwórców odnawialnych źródeł energii (Dz.U. 2016, poz. 925) oraz zmiana zasad naliczeń podatku od nieruchomości dla elektrowni wiatrowych (Dz.U. 2016, poz. 961), co będzie oddziaływać na kondycję finansową podmiotów, które zaciągnęły kredyty w bankach,
  • objęcie od 1 stycznia 2017 roku podatkiem CIT części podmiotów rynku funduszy inwestycyjnych zamkniętych.