Adekwatność kapitałowa i kapitały własne

Kapitały własne i ich rentowność

Kapitały własne Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA wzrosły o 7,6% w ujęciu rocznym, stanowiąc na koniec 2016 roku 11,4% pasywów.

Kapitały własne i łączny współczynnik kapitałowy Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA (w mln PLN)

 31.12.201631.12.2015Zmiana (w mln PLN)Zmiana (w %)
Kapitały własne, w tym:32 56930 2652 3047,6%
Kapitał zakładowy1 2501 25000,0%
Kapitał zapasowy24 49120 7113 77918,2%
Fundusz ogólnego ryzyka bankowego1 0701 07000,0%
Pozostałe kapitały rezerwowe3 6083 536712,0%
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży-347171-518x
Udział w innych dochodach całkowitychjednostki stowarzyszonej-10-14x
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych-109-58-5188,0%
Zyski i straty aktuarialne-11-132-16,0%
Różnice kursowe z przeliczeniajednostek zagranicznych-222-217-52,3%
Niepodzielony wynik finansowy-191 222-1 241x
Wynik okresu bieżącego2 8742 61026510,1%
Udziały niekontrolujące-16-182-11,5%
Fundusze własne30 87327 0913 78214,0%
Łączny współczynnik kapitałowy15,81%14,61% 1.2 p.p.

Istotne wzmocnienie bazy kapitałowej (wzrost średnich kapitałów o 9,2% r/r), przy dynamice wyniku finansowego na poziomie 10,1% r/r przełożyły się na wzrost wskaźnika rentowności kapitałów (ROE) do poziomu 9,1 p.p.

ROE GK PKO Banku Polskiego SA/ stopa wolna od ryzyka*

*stopa wolna od ryzyka liczona jako średnia roczna z rentowności 10 letnich obligacji Skarbu Państwa.

Miary adekwatności kapitałowej

Poziom adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA w 2016 roku utrzymywał się na bezpiecznym poziomie, istotnie powyżej limitów nadzorczych. Na dzień 31 grudnia 2016 roku miary adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA zostały wyliczone w oparciu o postanowienia Rozporządzenia CRR z uwzględnieniem konsolidacji ostrożnościowej.

W 2016 PKO Grupa Kapitałowa PKO Banku Polskiego SA roku kontynuowała działania zmierzające do zapewnienia odpowiedniego bufora kapitałowego, jak też wzmacniała swoją pozycję kapitałową.

Na dzień 31 grudnia 2016 roku w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2015 roku łączny współczynnik kapitałowy Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA wzrósł o 1,2 p.p. do poziomu 15,81%, a współczynnik kapitału podstawowego T1 o 1,2 p.p do poziomu 14,51%.

Miary adekwatności kapitałowej Grupy Kapitałowej PKO BP Banku Polskiego SA





Wymogi kapitałowe Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA w mld PLN





Wzrost miar adekwatności w 2016 roku determinowany był głównie wzrostem funduszy własnych o ok. 3,8 mld PLN w efekcie akumulacji całego zysku z 2015 roku oraz zaliczenia do funduszy własnych za zgodą KNF części zysku z 2016 roku w wysokości ok 1,6 mld PLN.

Na wzrost wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka w 2016 roku o ok. 0,8 mld PLN w stosunku do stanu na dzień 31 grudnia 2015 roku wpływ miały rozwój działalności biznesowej Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego oraz zakup RLPL przez PKO Leasing SA.

Adekwatność kapitałowa to proces mający na celu zapewnienie, iż poziom ryzyka, które Grupa Kapitałowa podejmuje w związku z rozwojem działalności biznesowej, może zostać pokryty posiadanym kapitałem, biorąc pod uwagę określony poziom tolerancji na ryzyko oraz horyzont czasowy. Proces zarządzania adekwatnością kapitałową obejmuje w szczególności przestrzeganie obowiązujących regulacji organów nadzoru i kontroli, a także określonego w Grupie Kapitałowej poziomu tolerancji na ryzyko oraz proces planowania kapitałowego, w tym politykę dotyczącą źródeł pozyskiwania kapitału.

Celem zarządzania adekwatnością kapitałową jest utrzymywanie, w sposób ciągły, funduszy własnych na poziomie adekwatnym do skali oraz profilu ryzyka działalności Grupy Kapitałowej.

Zarządzanie adekwatnością kapitałową Grupy Kapitałowej obejmuje:

  • określanie oraz realizację pożądanych przez Grupę celów kapitałowych,
  • identyfikację i monitorowanie istotnych rodzajów ryzyka,
  • szacowanie kapitału wewnętrznego na pokrycie poszczególnych rodzajów ryzyka oraz łącznego kapitału wewnętrznego,
  • ustalanie wewnętrznych limitów na poziom adekwatności kapitałowej,
  • prognozowanie, monitorowanie oraz raportowanie poziomu i struktury kapitału własnego oraz adekwatności kapitałowej,
  • zarządzanie strukturą bilansu pod kątem optymalizacji jakości posiadanych przez Grupę funduszy własnych,
  • kapitałowe działania awaryjne,
  • alokację wymogu w zakresie funduszy własnych oraz kapitału wewnętrznego na obszary biznesowe i segmenty klienta w Banku oraz poszczególne spółki Grupy Kapitałowej,
  • ocenę rentowności poszczególnych obszarów biznesowych i segmentów klienta.

Głównymi miernikami adekwatności kapitałowej są:

  • łączny współczynnik kapitałowy,
  • relacja funduszy własnych do kapitału wewnętrznego,
  • współczynnik kapitału podstawowego Tier 1,
  • współczynnik kapitału Tier 1,
  • wskaźnik dźwigni.

Celem monitorowania poziomu miar adekwatności kapitałowej jest określenie stopnia spełniania norm nadzorczych oraz identyfikacja przypadków wymagających uruchomienia kapitałowych działań awaryjnych.

Podstawowe regulacje obowiązujące w procesie oceny adekwatności kapitałowej to:

  • rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Rozporządzenie CRR),
  • ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe,
  • ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (ustawa o nadzorze makroostrożnościowym).

Wysokość współczynników kapitałowych w 2016 roku uzależniona była m.in. od poniższych decyzji nadzorczych:

  • w dniu 10 października 2016 roku Bank otrzymał decyzję Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącą zidentyfikowania Banku jako innej instytucji o znaczeniu systemowym (O-SII) na podstawie przeprowadzonej oceny znaczenia systemowego Banku zgodnie z ustawą o nadzorze makroostrożnościowym oraz o nałożeniu na Bank bufora w wysokości 0,75% łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko obliczonej zgodnie z art. 92 ust. 3 rozporządzenia UE nr 575/2013,
  • w dniu 18 października 2016 roku Bank otrzymał decyzję Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącą zalecenia przestrzegania dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w rozporządzeniu CRR. KNF zaleciła utrzymywanie przez Bank funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, na poziomie jednostkowym w wysokości 0,83 p.p., ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, który powinien składać się co najmniej w 75% z kapitału Tier1 (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,62 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału Tier 1) oraz  co najmniej w 56% z kapitału podstawowego Tier 1 (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,46 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier 1),
  • w dniu 5 grudnia 2016 roku Komitet Stabilności Finansowej na posiedzeniu podjął uchwałę w sprawie rekomendacji dotyczącej utrzymania wskaźnika bufora antycyklicznego na poziomie 0 proc., a także zdecydował o przekazaniu Europejskiej Radzie ds. Ryzyka Systemowego odpowiednich informacji dotyczących tego bufora,
  • w dniu 30 grudnia 2016 roku Komisja Nadzoru Finansowego przekazała Bankowi informację dotyczącą wartości dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w Rozporządzeniu CRR. Wysokość dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z walutowych kredytów hipotecznych dla gospodarstw domowych, na poziomie skonsolidowanym: 0,79 p.p., dla łącznego współczynnika kapitałowego; 0,59 p.p. dla współczynnika kapitału Tier I oraz 0,44 p.p. dla współczynnika kapitału podstawowego Tier I.

Zgodnie z Rozporządzeniem CRR Grupa Kapitałowa Banku wylicza wymogi w zakresie funduszy własnych dot. następujących rodzajów ryzyka:

  • kredytowego – metodą standardową,
  • operacyjnego: dla Banku – zgodnie z podejściem wskaźnika bazowego (BIA) w zakresie działalności oddziału Banku w Republice Federalnej Niemiec oraz zgodnie z podejściem zaawansowanym (AMA) w zakresie pozostałej działalności prowadzonej przez Bank, a dla spółek Grupy Kapitałowej objętych konsolidacją ostrożnościową – zgodnie z podejściem BIA,
  • rynkowego – metodami podstawowymi.

Łączny wymóg w zakresie funduszy własnych Grupy Kapitałowej składa się z sumy wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu:

  • ryzyka kredytowego, w tym ryzyka kredytowego kontrahenta,
  • ryzyka rynkowego,
  • ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej (CVA),
  • ryzyka w odniesieniu do ekspozycji wobec kontrahenta centralnego (CCP),
  • ryzyka rozliczenia i dostawy,
  • ryzyka operacyjnego.

Adekwatność kapitałowa w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego SA

 31.12.201631.12.2015
Fundusze własne razem30 87327 091
Kapitał Tier I28 35024 608
Kapitał Tier I przed korektami regulacyjnymi i pomniejszeniami w tym:32 05927 829
Kapitał zakładowy1 2501 250
Pozostałe kapitały rezerwowe27 97024 119
Fundusz ogólnego ryzyka na niezidentyfikowane ryzyko działalności bankowej1 0701 070
Zyski zatrzymane1 7701 390
(-) Wartość firmy-1 160-1 102
(-) Inne wartości niematerialne-1 821-1 691
Skumulowane inne całkowite dochody-709-136
Aktywa z tytułu podatku odroczonego, które są uzależnione od przyszłej rentowności, ale nie pochodzą z różnic przejściowych-1-2
Korekty w kapitale podstawowym Tier I z tytułu filtrów ostrożnościowych31-14
Inne korekty w okresie przejściowym w kapitale podstawowym Tier I-49-275
Kapitał Tier II2 5232 483
Instrumenty kapitałowe i pożyczki podporządkowane kwalifikujące się jako kapitał Tier II2 5232 483
Wymogi w zakresie funduszy własnych15 62614 837
Ryzyko kredytowe14 27113 658
Ryzyko operacyjne656663
Ryzyko rynkowe651485
Ryzyko korekty wyceny kredytowej4732
Łączny współczynnik kapitałowy15,81%14,61%
Współczynnik kapitału Tier 114,51%13,27%

Grupa Kapitałowa PKO Banku Polskiego SA utrzymała w 2016 roku bezpieczną bazę kapitałową, powyżej limitów nadzorczych i regulacyjnych.

Fundusze własne na potrzeby adekwatności kapitałowej wyliczane są w oparciu o postanowienia ustawy Prawo bankowe oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012.